Stały postęp diagnostyki kolposkopowej i rosnące zainteresowanie badaniem kolposkopowym zmian szyjki macicy wśród polskich ginekologów stały się dla nas bodźcem do opracowania niniejszego podręcznika–atlasu.

Atlas składa się z dwóch części – ogólnej i szczegółowej. W części ogólnej, obok zaprezentowania podstawowych wiadomości na temat procesów histologicznych prowadzących do rozwoju zmian szyjki macicy, dużo uwagi poświęciliśmy problemowi biocenozy pochwy i jej ocenie. Wpływ zaburzonej biocenozy na różnorodność oglądanych obrazów kolposkopowych jest bowiem niewątpliwy. Dlatego też pragniemy złożyć serdeczne podziękowania Panu Doktorowi Andrzejowi Kasprowiczowi, specjaliście mikrobiologowi, dyrektorowi Centrum Badań Mikrobiologicznych i Autoszczepionek im. dr. J. Bobra w Krakowie oraz Jego współpracowniczce – Pani Doktor Annie Białeckiej – za wnikliwe przeanalizowanie wiadomości zawartych w rozdziale ogólnym i udzielenie cennych wskazówek oraz za uaktualnienie systematyki drobnoustrojów, które w zasadniczy sposób wpływają na równowagę mikrośrodowiska pochwy. Zaproponowany przez Doktora Andrzeja Kasprowicza zmodyfikowany sposób oceny stopni czystości pochwy prezentujemy z przekonaniem, że jest on prawdziwym postępem w diagnostyce mikrobiologicznej zaburzeń ekosystemu pochwy. Wyrażamy przekonanie, że z łatwością i zrozumieniem zostanie przyjęty nie tylko przez mikrobiologów, lecz także przez lekarzy ginekologów oraz będzie wykorzystywany w procedurze diagnostycznej i leczniczej zmian szyjki macicy.

Kolposkopia jest badaniem wykluczającym albo potwierdzającym proces nowotworowy, a dzięki możliwości oceny charakteru i rozległości zagrożenia szyjki macicy procesem przednowotworowym i nowotworowym pozwala na podjęcie prawidłowej decyzji terapeutycznej. Kolposkopia – w rękach doświadczonego ginekologa – coraz częściej staje się nieodzowną metodą kliniczną, służącą nie tylko do weryfikacji wyników badań cytologicznych i oceny szyjki macicy przed pobraniem z niej wycinków celowanych z miejsc podejrzanych onkologicznie, lecz także stanowiącą samodzielną metodę w rozpoznawaniu m.in. stanów zapalnych, ektopii, strefy przekształceń nabłonkowych, polipów i ektopii doczesnowej oraz w monitorowaniu leczenia zmian szyjki macicy.

Fotografie zamieszczone w części szczegółowej pochodzą z naszego archiwum. Stanowią one dokumentację obrazów oglądanych w trakcie codziennej praktyki klinicznej. Ryciny te zostały wielokrotnie omówione i przeanalizowane podczas prowadzonych szkoleń i kursów podyplomowych.

W przedstawionym atlasie pt. „Kolposkopia patologii szyjki macicy” opis zmian kolposkopowych oparliśmy na aktualnej klasyfikacji, zaproponowanej przez Bornsteina i wsp. oraz zatwierdzonej w Rio de Janeiro przez IFCPC (ang. International Federation of Colposcopy and Cervical Pathology) w 2011 roku. Jesteśmy przekonani, że klasyfikacja – nie zmieniająca podstawowych określeń kolposkopowych – jest zgodna (zwłaszcza w części dotyczącej nieprawidłowych obrazów kolposkopowych) z cytologicznym protokołem Bethesda (ang. Bethesda System) i klasyfikacją histopatologiczną. Klasyfikacja z Rio de Janeiro, podobnie jak pozostałe dwie wspomniane klasyfikacje, ma na celu ułatwienie w jak największym stopniu racjonalnego postępowania klinicznego.

Oddając do rąk czytelników atlas „Kolposkopia patologii szyjki macicy”, przyświecał nam nadrzędny cel, jakim było dostarczenie lekarzom ginekologom podstawowych wiadomości, pozwalających na umiejętne posługiwanie się kolposkopem i ocenę szyjki macicy w świetle zwykłym oraz po wykonaniu kilku prostych testów uwidoczniających płytę nabłonkową pokrywającą część pochwową szyjki macicy.

Niniejszym dziełem składamy jednocześnie hołd Panu Profesorowi dr. hab. n. med. Janowi Madejowi, Mistrzowi, który był dla nas zawsze i nadal jest niedoścignionym wzorem w praktycznym stosowaniu kolposkopii.

Cieszymy się, że kolposkopia znalazła nareszcie należne miejsce wśród innych metod diagnostycznych szyjki macicy. Skojarzenie kolposkopii z oceną cytologiczną i z metodami hybrydyzacji HPV DNA stwarza nowe możliwości w dokładnej diagnostyce zmian szyjki macicy.

Wydanie atlasu nie byłoby możliwe, gdyby nie przychylność Wydawnictwa Evereth Publishing Sp. z o.o., za którą serdecznie dziękujemy.

Prof dr. hab. n. med. Andrzej Malarewicz
Lek. med. Konrad Florczak