Algorytmy i wytyczne postępowania w kompresjoterapii

Streszczenie: Kompresjoterapia stanowi złoty standard w leczeniu przewlekłej niewydolności żylnej, niewydolności naczyń limfatycznych oraz owrzodzeń żylnych goleni. Dobór siły ucisku w kompresjoterapii zawsze zależy od pomiaru wskaźnika kostka-ramię i poziomu perfuzji tkanek. Tylko u pacjentów bez współistniejącego niedokrwienia można zastosować kompresję słabo rozciągliwą, a odzież kompresyjną dopiero po redukcji obrzęków. Kompresjoterapia mocno rozciągliwa o lekkim ucisku może także wspomagać leczenie niedokrwienia kończyn. Niniejsze opracowanie przedstawia kompleksowy przegląd algorytmów i wytycznych postępowania dotyczących stosowania kompresjoterapii, z naciskiem na znaczenie decyzji opartych na dowodach w codziennej praktyce. Omówiono główne wskazania i przeciwwskazania do kompresjoterapii, a także jej rolę w przyspieszaniu gojenia owrzodzeń, zapobieganiu nawrotom oraz redukcji obrzęków żylnych i limfatycznych. Szczególną uwagę zwrócono na zasady doboru odpowiednich systemów uciskowych, optymalnego stopnia kompresji oraz materiałów stosowanych w zależności od stanu pacjenta. Ponadto podkreślono ryzyko związane z nieprawidłowym stosowaniem terapii, w tym możliwość wystąpienia zaburzeń naczyniowych, oraz znaczenie doświadczenia klinicznego i edukacji pacjenta dla skuteczności leczenia. Zaleca się włączenie kompresjoterapii już przy pierwszych subtelnych objawach patologii naczyniowej, takich jak teleangiektazje czy zmęczenie kończyn, co pozwala na poprawę wyników terapeutycznych i jakości życia pacjentów.

Słowa kluczowe: bandaże kompresyjne, kompresjoterapia, niewydolność żylna, owrzodzenia goleni, wytyczne

Abstract: Compression therapy constitutes the gold standard in the management of chronic venous insufficiency, lymphatic vessel dysfunction, and venous leg ulcers. The selection of compression strength is invariably guided by the ankle–brachial index measurement and tissue perfusion assessment. Non-stretch compression systems may only be applied in patients without coexisting ischemia, and compression garments should be introduced only after edema reduction. Highly elastic, low-pressure compression may additionally support the treatment of limb ischemia. This article provides a comprehensive review of clinical algorithms and practice guidelines on the use of compression therapy, emphasizing the importance of evidence-based decision-making in daily practice. The principal indications and contraindications for compression therapy are discussed, as well as its role in accelerating ulcer healing, preventing recurrence, and reducing venous and lymphatic edema. Particular attention is given to the principles of selecting appropriate compression systems, optimal pressure levels, and materials tailored to the patient’s clinical status. The potential risks associated with improper application of compression therapy, including vascular complications, are highlighted, along with the crucial role of clinical expertise and patient education in achieving treatment efficacy. Early initiation of compression therapy is recommended at the onset of subtle vascular pathology, such as telangiectasias or limb fatigue, to improve therapeutic outcomes and enhance patients’ quality of life.

Key words: compression bandages, compression therapy, guidelines, leg ulcers, venous insufficiency