Analiza mikrobiologiczna wybranych probiotyków dostępnych na polskim rynku

Streszczenie: Wstęp W ostatnich latach znacząco wzrosła popularność probiotyków. Są to żywe mikroorganizmy, które podane w odpowiedniej ilości, mają korzystny wpływ na zdrowie gospodarza. Są dostępne w postaci kapsułek, tabletek, saszetek lub proszków i zawarte w różnych fermentowanych produktach spożywczych, najczęściej w jogurtach, napojach mlecznych i kiszonkach. Z uwagi na to, że większość preparatów z probiotykami na polskim rynku to suplementy diety, nie ma restrykcyjnych regulacji dotyczących kontroli produktów trafiających do sprzedaży. Cel Celem badań była mikrobiologiczna analiza jakościowa i ilościowa składu wybranych probiotyków. Materiał i metody Przebadano 9 probiotyków dostępnych na polskim rynku. Zawartość kapsułek z probiotykiem rozcieńczano szeregowo i wysiewano na agar MRS. Dodatkowo posiewano najmniejsze rozcieńczenie zawartości kapsułki oraz samą kapsułkę na podłoże krwawe, Sabouraud oraz McConkey w celu identyfikacji zanieczyszczeń. Wyizolowane szczepy identyfikowano za pomocą MALDI-TOF MS. Wyniki Spośród 9 przebadanych preparatów jedynie w 2 uzyskano wzrost drobnoustrojów w liczbie przewyższającej deklarowaną przez producenta wartość. Obserwowano duże rozbieżności między deklarowaną liczbą drobnoustrojów w kapsułce a uzyskaną – hodowano między 3,5 tys. a 1 mln razy mniej drobnoustrojów niż wartości deklarowane. Analiza jakościowa wykazała brak zgodności ze składem w ponad połowie badanych produktów. Niektóre z deklarowanych w składzie szczepów nie były hodowane, izolowano również szczepy będące zanieczyszczeniem zawartości kapsułki, a w jednym przypadku samej kapsułki. Wnioski Przedstawione wyniki wskazują na duży problem z utrzymaniem odpowiedniej jakości preparatu probiotycznego, tj. uniknięciem zanieczyszczeń oraz utrzymaniem żywotności drobnoustrojów w odpowiednio dużej liczbie przez cały okres ważności produktu.

Słowa kluczowe: Lactobacillus, probiotyk, Saccharomyces cerevisiae, suplement diety

Abstract: Introduction The popularity of probiotics has increased significantly in recent years. These are live microorganisms which, when administered in appropriate amounts, exert a beneficial effect on the host’s health. They are available in capsules, tablets, sachets, or powders and are present in various fermented food products, most commonly in yogurts or dairy drinks and fermented vegetables. Since most probiotic preparations on the Polish market are dietary supplements, there are no strict regulations concerning the control of products entering the market. Aim The aim of this study was to perform a qualitative and quantitative microbiological analysis of the composition of selected probiotics. Material and methods Nine probiotics available on the Polish market were analysed. The contents of probiotic capsules were serially diluted and plated on MRS agar. Additionally, the lowest dilution of the capsule contents and the empty capsule itself were inoculated onto blood agar, Sabouraud agar, and MacConkey agar to detect contaminants. Isolated strains were identified using MALDI-TOF MS. Results Only 2 of the 9 tested preparations demonstrated microbial growth in numbers exceeding the value declared by the manufacturer. Significant discrepancies were observed between the declared microbial count per capsule and the actual count obtained—between 3,500 to 1 million times fewer microorganisms were cultured than the declared values. Qualitative analysis revealed non-compliance with the stated composition in over half of the products. Some strains listed in the composition were not cultured; contaminant strains were isolated from capsule contents, and in one case from the capsule shell itself. Conclusion The presented results highlight a major issue with maintaining the quality of probiotic preparations, i.e., avoiding contamination and preserving microbial viability at adequate levels throughout the product’s shelf life.

Key words: dietary supplement, Lactobacillus, probiotic, Saccharomyces cerevisiae