Cewniki pośrednie: aktualne dowody i ograniczenia stosowania – narracyjny przegląd literatury

Streszczenie: Wstęp Cewniki pośrednie (MCs) stanowią coraz częściej stosowaną alternatywę wobec krótkich kaniul obwodowych i cewników centralnych, szczególnie u pacjentów wymagających dłuższej terapii dożylnej. Ich popularność wzrosła dzięki korzystnemu profilowi bezpieczeństwa, mniejszej częstości powikłań i potencjalnym korzyściom organizacyjno-ekonomicznym. Cel Celem niniejszej pracy był narracyjny przegląd piśmiennictwa dotyczący zastosowania cewników pośrednich w praktyce klinicznej i pielęgniarskiej, obejmujący wskazania, technikę wprowadzania, czas utrzymania, powikłania, stabilizację/opatrunki oraz aspekty wdrożeniowe, z kontekstowym porównaniem do innych dostępów naczyniowych. Materiał i metody Narracyjny przegląd (2015–2025; PubMed/MEDLINE, Embase, CINAHL, Cochrane; PL/EN), w którym uwzględniono badania oryginalne, przeglądy systematyczne i narracyjne, wytyczne oraz rekomendacje ekspertów dotyczące MC u dorosłych. Dodatkowo przegląd wzbogacono o publikacje dotyczące cewników centralnych wprowadzanych obwodowo (PICCs), dożylnych cewników centralnych (CVCs) oraz cewników centralnych do hemodializ, opisujące interwencje wspólne lub porównania systemowe. Dane z tych prac wykorzystano wyłącznie kontekstowo, bez łączenia ich w zbiorcze podsumowania wyników odnoszących się do MCs u dorosłych. Analizę treści przeprowadzono w sposób dedukcyjny, według wcześniej ustalonych obszarów tematycznych odpowiadających celowi pracy. Wyniki Cewniki pośrednie są bezpiecznym i skutecznym rozwiązaniem w terapii dożylnej. Zgodnie z rekomendacjami INS preferowanym wyborem przy dłuższej terapii są PICCs, choć dostępne dane i konsensus ERPIUP wskazują, że w odpowiednio dobranych sytuacjach MC mogą być bezpiecznie utrzymywane długoterminowo. Główne wskazania obejmują trudny dostęp żylny oraz planowaną średnioterminową terapię dożylną. Kluczowe znaczenie mają odpowiednia kwalifikacja pacjenta, technika implantacji z użyciem USG, właściwe mocowanie i pielęgnacja oraz opieka zespołów dostępów naczyniowych. Wnioski Cewniki pośrednie stanowią istotny element strategii wyboru dostępu naczyniowego. Ich szersze wdrożenie wymaga dalszych badań, rozwoju zespołów dostępów naczyniowych i systematycznej edukacji personelu.

Słowa kluczowe: cewnik pośredni, dostęp naczyniowy, pielęgniarstwo, powikłania

Abstract: Introduction Midline catheters (MCs) constitute an increasingly applied alternative to short peripheral catheters and selected central venous access in adults who require intravenous therapy lasting from several days to weeks. Their widespread use stems from their favorable safety profile, lower complication rates, as well as potential organizational/economic benefits. Aim The aim of this paper is to provide a narrative review regarding midline catheters use in clinical and nursing practice, including indications, insertion technique, dwell time, complications, securement/dressings, and implementation—with a contextual comparison to other vascular access devices. Material and methods Narrative review (2015–2025; PubMed/MEDLINE, Embase, CINAHL, Cochrane; Polish/English). Original studies, systematic and narrative reviews, guidelines and expert recommendations concerning MCs in adults were included. Additionally, the review was expanded to incorporate publications exclusively on peripherally inserted central catheters (PICCs), central venous catheters (CVCs), and central catheters for haemodialysis (CCHDs), describing common interventions and system-level comparisons. However, data from these studies were used only contextually, and were not combined into a summary of results pertaining to MCs in adults. Quantitative analyses were based solely on the studies reporting outcomes for MCs in adults. Data were synthesized using a deductive thematic analysis with a priori subject areas corresponding to the review objective. Results Midline catheters are a safe and effective solution for intravenous therapy. According to the recommendations of the Infusion Nurses Society (INS), PICCs are the preferred choice for longer-term therapy, although the available data and the European consensus ERPIUP (European Recommendations for Proper Indication and Use of Peripheral venous access) indicate that MCs may also be safely maintained for extended periods in appropriately selected cases. The main indications include difficult intravenous access and planned medium-term intravenous therapy. Key factors for success comprise appropriate patient selection, ultrasound-guided insertion, proper securement and maintenance, and the involvement of vascular access teams. Conclusions Midline catheters represent an essential element of vascular access selection in adults. Nevertheless, their wider implementation requires prospective studies, development of vascular access teams (VATs), and systematic staff education.

Key words: complications, midline catheter, nursing, vascular access