Poziom wiedzy i jakość życia pacjentów z bliznami pooperacyjnymi

Streszczenie: Wstęp Skóra pełni funkcję ochronną i jest największym organem ludzkiego ciała. Uszkodzenia skóry, takie jak rany, oparzenia czy interwencje chirurgiczne, prowadzą do powstawania blizn. Blizny są naturalnym procesem gojenia, natomiast często mają nieestetyczny wygląd i powodują dyskomfort. Medycyna, mimo postępu, wciąż szuka sposobów minimalizowania negatywnych skutków operacji, w tym powstawania blizn. Blizny, szczególnie w widocznych miejscach, mogą wpływać na psychikę i jakość życia pacjentów. Cel Celem niniejszej pracy było zbadanie wpływu blizn pooperacyjnych na jakość życia pacjentów. Praca ocenia wiedzę na temat blizn i ich subiektywny wpływ na różne aspekty życia osób po przebytych operacjach chirurgicznych. Badanie uwzględnia zarówno cechy blizn, jak i ich wpływ na zdrowie psychospołeczne pacjentów. Materiał i metody Badanie przeprowadzono od października 2024 r. do stycznia 2025 r. wśród członków internetowej grupy wsparcia dla osób z bliznami pooperacyjnymi, z wykorzystaniem anonimowej ankiety online. Zastosowano autorską ankietę demograficzną, kwestionariusz DLQI oraz skalę Likerta. Ankieta obejmowała pytania dotyczące wieku, płci, wykształcenia, lokalizacji blizny i rodzaju interwencji chirurgicznej. Wyniki W badaniu uczestniczyło 106 osób z bliznami pooperacyjnymi, najczęściej zlokalizowanymi na brzuchu i podbrzuszu (49,06%). Lokalizacja blizny była istotnie związana z jakością życia – blizny w widocznych miejscach częściej ją obniżały (p<0,05). Ponad połowa badanych deklarowała brak wiedzy na temat leczenia i pielęgnacji blizn, co istotnie korelowało z gorszą jakością życia, większym nasileniem dolegliwości skórnych oraz większym wpływem blizn na ubiór, relacje interpersonalne i życie seksualne (p<0,001). Większość respondentów wskazała, że nie otrzymała wystarczających informacji od personelu medycznego, a głównym źródłem wiedzy był Internet. Nie stwierdzono istotnej zależności między płcią a jakością życia (p>0,05). Wnioski Poziom wiedzy pacjentów na temat pielęgnacji blizn pooperacyjnych jest niewystarczający, a głównym źródłem informacji pozostaje Internet, nie personel medyczny. Blizny pooperacyjne istotnie obniżają jakość życia, wpływając na samoocenę, relacje interpersonalne oraz codzienne funkcjonowanie, szczególnie gdy są zlokalizowane w widocznych miejscach. Wyniki wskazują na potrzebę zwiększenia edukacji pacjentów oraz personelu medycznego w zakresie leczenia i pielęgnacji blizn.

Słowa kluczowe: blizny, blizny pooperacyjne, jakość życia, leczenie blizn, wpływ blizn na psychikę

Abstract: Introduction As the largest organ of the human body, skin has a protective function. Damage to the skin, such as wounds, burns or surgical interventions, leads to scarring. Although scars are a natural healing process, they frequently have an unsightly appearance and cause discomfort. Despite advances in medicine, the researchers continue to look for measures to minimize the negative effects of surgery, including scarring. Scars, particularly those in visible areas, may affect both the psyche and the quality of life of patients. Aim The aim of this research was to investigate the impact of postoperative scars on the patients’ quality of life. The study evaluates the knowledge regarding scars as well as their subjective impact on various aspects of life of patients after surgical procedures. It also takes into account both the characteristics of scars and their impact on the psychosocial health of patients. Material and methods The study was conducted from October 2024 to January 2025 among members of an online support group for people with surgical scars, using an anonymous online survey. A proprietary demographic survey, the DLQI questionnaire, and a Likert scale were used. The survey included questions about age, gender, education, scar location, and type of surgical intervention. Results 106 individuals with surgical scars participated in the study, most commonly located on the abdomen and lower abdomen (49.06%). Scar location was significantly associated with quality of life – scars in visible areas were more likely to reduce it (p<0.05). More than half of the respondents reported a lack of knowledge about scar treatment and care, which significantly correlated with poorer quality of life, greater severity of skin complaints, and a greater impact of scars on clothing, interpersonal relationships, and sexual life (p<0.001). The majority of respondents indicated that they did not receive sufficient information from medical personnel, with the Internet being their primary source of information. No significant correlation was found between gender and quality of life (p>0.05). Conclusions Patient’s level of knowledge about postoperative scar care is insufficient, and the Internet, not medical personnel, remains the primary source of information. Postoperative scars significantly reduce quality of life, affecting self-esteem, interpersonal relationships, and daily functioning, especially when located in visible areas. The results indicate the need for increased education for patients and medical personnel regarding scar treatment and care.

Key words: impact of scars on the psyche, postoperative scars, scars, scar treatment, quality of life