Przewlekła niewydolność żylna i owrzodzenia goleni – diagnostyka, leczenie i opieka pielęgniarska

Streszczenie: Przewlekła niewydolność żylna (PNŻ) jest częstym schorzeniem układu naczyniowego kończyn dolnych i jedną z głównych przyczyn powstawania owrzodzeń goleni. Owrzodzenia te charakteryzują się przewlekłym przebiegiem, tendencją do nawrotów oraz koniecznością długotrwałego interdyscyplinarnego postępowania terapeutycznego. Celem pracy jest przedstawienie zagadnień dotyczących przewlekłej niewydolności żylnej, ze szczególnym uwzględnieniem diagnostyki i leczenia owrzodzeń goleni oraz roli pielęgniarki w opiece nad pacjentem. Na podstawie analizy piśmiennictwa omówiono patogenezę i czynniki ryzyka PNŻ, obraz kliniczny, metody diagnostyczne oraz zasady leczenia, ze szczególnym uwzględnieniem postępowania z owrzodzeniami żylnymi, kompresjoterapii, pielęgnacji rany, profilaktyki powikłań i edukacji pacjenta. Zwrócono również uwagę na znaczenie samoopieki, współpracy interdyscyplinarnej oraz indywidualizacji postępowania terapeutycznego. W celu zilustrowania wybranych problemów klinicznych i pielęgnacyjnych przedstawiono skrócony opis przypadku pacjentki z owrzodzeniem goleni w przebiegu PNŻ oraz przeprowadzone interwencje obejmujące edukację zdrowotną, ocenę rany, wsparcie w kompresjoterapii, profilaktykę infekcji i działania zwiększające udział pacjentki w samoopiece. Zakres opieki pielęgniarskiej nad pacjentem z owrzodzeniem żylnym obejmuje regularną ocenę rany, edukacje dostosowaną do możliwości pacjenta, monitorowanie czynników ryzyka i powikłań, wsparcie psychologicznego oraz współpracę z lekarzem i zespołem interdyscyplinarnym.

Słowa kluczowe: leczenie ran, kompresjoterapia, opieka pielęgniarska, owrzodzenie żylne, przewlekła niewydolność żylna

Abstract: Chronic venous insufficiency (CVI) is a common vascular disorder of the lower limbs and one of the leading causes of leg ulceration. These ulcers are characterized by a chronic course, a tendency to recur, and the need for long-term interdisciplinary therapeutic management. The aim of this paper is to present key aspects of chronic venous insufficiency, with particular emphasis on the diagnosis and treatment of leg ulcers and the role of nurses in patient care. Based on an analysis of the literature, the pathogenesis and risk factors of CVI, its clinical presentation, diagnostic methods, and principles of treatment are discussed, with particular emphasis on the management of venous ulcers, compression therapy, wound care, prevention of complications, and patient education. Attention is also given to the importance of self-care, interdisciplinary collaboration, and individualized therapeutic management. To illustrate selected clinical and nursing issues, a brief case of a female patient with a leg ulcer associated with CVI is presented, together with interventions including health education, wound assessment, support with compression therapy, infection prevention, and measures aimed at increasing the patient’s involvement in self-care. Nursing care for patients with venous ulcers includes regular wound assessment, education tailored to the patient’s abilities, monitoring of risk factors and complications, psychological support, and collaboration with physicians and the interdisciplinary team.

Key words: chronic venous insufficiency, compresssion therapy, nursing care, venous ulcer, wound management