Zastosowanie laserobarii jako wieloskładnikowej terapii wspomagającej leczenie trudno gojących się ran o różnej etiologii – interdyscyplinarne stanowisko ekspertów

Streszczenie: Wstęp Rany trudno gojące się (przewlekłe) stanowią istotny problem kliniczny i społeczny, dotyczący 1,5–2% populacji dorosłych. Szczególne wyzwanie terapeutyczne stanowi cukrzycowa choroba stóp (dawniej: zespół stopy cukrzycowej), odpowiadająca za większość amputacji nieurazowych kończyn dolnych. Współczesne podejście do leczenia ran przewlekłych wymaga terapii zintegrowanej, obejmującej leczenie przyczynowe oraz metody wspomagające proces gojenia. Cel Celem niniejszego dokumentu jest przedstawienie stanowiska eksperckiego dotyczącego wskazań, bezpieczeństwa, organizacji oraz integracji laserobarii w leczeniu ran przewlekłych kończyn dolnych. Materiał i metody Konsensus opracowano na podstawie przeglądu systematycznego literatury z lat 2017–2021 (PubMed, Embase, Cochrane Library), analizy badań klinicznych i metaanaliz dotyczących miejscowej tlenoterapii, ozonoterapii, wolnozmiennego pola elektromagnetycznego oraz fototerapii, a także danych z praktyki klinicznej (RWD) obejmujących ponad 5000 zabiegów wykonanych w polskich ośrodkach. Jakość dowodów oceniono według zmodyfikowanego systemu GRADE. Wyniki Dostępne dane wskazują, że terapia skojarzona, integrująca TOT, ozonoterapię, PEMF oraz światło czerwone i UV w jednej sesji (laserobaria), prowadzi do istotnej redukcji powierzchni ran, przyspieszenia ziarninowania i epitelializacji oraz zmniejszenia dolegliwości bólowych. Najsilniejsze dowody dotyczą leczenia cukrzycowej choroby stóp, gdzie wykazano istotne zmniejszenie ryzyka amputacji oraz zwiększenie odsetka pełnych wygojeń. Terapia cechuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa, a działania niepożądane mają charakter łagodny i przemijający. Wnioski Laserobaria może stanowić skuteczną i bezpieczną metodę wspomagającą leczenie ran przewlekłych kończyn dolnych, szczególnie w przypadkach opornych na terapię standardową. Powinna być stosowana w modelu zintegrowanym, zgodnym z koncepcją TIME, w ośrodkach dysponujących odpowiednim zapleczem organizacyjnym i przeszkolonym personelem.

Słowa kluczowe: cukrzycowa choroba stóp, leczenie wspomagające, ozonoterapia, rany przewlekłe, terapia tlenowa miejscowa, terapia światłem

Abstract: Introduction Hard-to-heal wounds represent a major clinical and socioeconomic challenge, affecting approximately 1.5–2% of the adult population. Diabetic foot disease (diabetic foot syndrome) is particularly significant, accounting for the majority of non-traumatic lower limb amputations. Contemporary wound care requires an integrated approach combining causal treatment with supportive therapeutic modalities. Aim This document presents an expert consensus on the indications, safety profile, organization, and integration of laserobaria in the management of chronic limb wounds. Material and methods The consensus was developed based on a systematic review of the literature published between 2017 and 2021 (PubMed, Embase, Cochrane Library), including clinical trials and meta-analyses evaluating topical oxygen therapy (TOT), ozone therapy, pulsed electromagnetic field therapy (PEMF), and phototherapy (LLLT/UV). Real-world data from Polish clinical centers, encompassing over 5,000 procedures performed between 2021 and 2024, were also analyzed. The quality of evidence was assessed using a modified GRADE approach. Results Available evidence suggests that combined therapy integrating TOT, ozone therapy, PEMF, and red/UV light within a single session (laserobaric therapy) significantly reduces wound area, accelerates granulation and epithelialization, and decreases pain intensity. The strongest evidence concerns diabetic foot ulcers, where a reduction in amputation risk and increased rates of complete wound healing have been demonstrated. The therapy exhibits a favorable safety profile, with adverse events being mild and transient. Conclusions Laserobaria may represent an effective and safe adjunctive modality in the management of chronic limb wounds, particularly in cases refractory to standard treatment. It should be implemented within an integrated wound care model consistent with the TIME framework and delivered in appropriately organized centers with trained personnel.

Key words: chronic wounds, diabetic foot disease, topical oxygen therapy, ozone therapy, phototherapy, wound healing